Po raz pierwszy w Polsce! Kościoły romańskie Francji i katedry gotyckie Anglii!
Dodane przez admin dnia Styczeń 19 2013 15:30:00
Aż do 7 kwietnia w Muzeum Początków Państwa Polskiego będzie można oglądać wystawę pod tytułem „Kościoły romańskie Francji i katedry gotyckie Anglii w obiektywie Zygmunta Świechowskiego”. Na ekspozycję składa się około 130 fotografii najważniejszych i najpiękniejszych przykładów średniowiecznej architektury powstałej we Francji i Wielkiej Brytanii. Autorem zdjęć jest prof. Z. Świechowski, historyk sztuki, jeden z najwybitniejszych znawców sztuki średniowiecznej. Wystawa powstała we współpracy z Muzeum Architektury we Wrocławiu. I co warto podkreślić, jest po raz pierwszy pokazana w Polsce!
Treść rozszerzona
Klasyk architektury średniowiecznej
- Profesor Zygmunt Świechowski to historyk sztuki, którego dorobek i wkład w badania nad architekturą i sztuką romańską jest nie do przecenienia. Jest autorem niezliczonych prac naukowych, członkiem wielu towarzystw naukowych w kraju i zagranicą, a także laureatem prestiżowych nagród. Wystawa w gnieźnieńskim Muzeum zaprezentuje tym razem osiągnięcia prof. Świechowskiego w dziedzinie fotografii, która jest jego pasją już od lat studenckich. Dla zwiedzających jest to okazja do odbycia podróży w świat sztuki średniowiecznej widzianej okiem znawcy tematu – mówi Gerard Radecki, dyrektor Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie.

Dyrektor Radecki zaznacza, że Muzeum w ostatnich trzech latach zorganizowało już dwie wystawy fotograficzne wybitnych znawców tematu kultury średniowiecznej: prof. Zbigniewa Pijanowskiego z Politechniki Krakowskiej i prof. Jarosława Jeżewicza z Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. - I teraz trzecia wystawa, klasyka architektury średniowiecznej, wystawa nestora tego środowiska, bo Pan Profesor liczy sobie wiosen 93. Nota bene laureat ostatniej Nagrody Lednickiego Orła Piastowskiego. Pan Profesor to postać wybitna. Autor podręcznikowych wręcz książek jeśli chodzi o sztukę romańską, historię sztuki architektury w Polsce, ale również architektury romańskiej czy gotyckiej Europy Zachodniej – podkreśla dyrektor.

Po raz pierwszy w Polsce!
Zgromadzone na ekspozycji fotografie zostały wykonane w różnym czasie. Najstarsze zdjęcia, czarno-białe powstały między rokiem 1956 a 1959/60 i przedstawiają najważniejsze zabytki architektury i rzeźby romańskiej we Francji. - W tym okresie zebrałem dość spory materiał z naciskiem na rzeźbę romańską. Wśród fotogramów można zobaczyć rzeźby występujące w centralnej i południowej Francji – przyznał prof. Zbigniew Świechowski podczas konferencji prasowej poprzedzającej otwarcie wystawy.

Zdjęcia te stanowiły trzon ekspozycji „Gallia romanica” pokazywanej w 2006 roku w Muzeum Architektury we Wrocławiu, a w latach 2007 – 2010 goszczącej w kilku muzeach czeskich i morawskich, które opublikowały czeską wersję katalogu. Ale wystawa tej formie w Muzeum Początków Państwa Polskiego jest pierwszą tego typu ekspozycją w Polsce!

W 2012 roku prof. Świechowski, będąc ponownie we Francji, dokonał interesującej konfrontacji. W ciągu ponad półwiecza, jakie minęło od powstania pierwszych zdjęć, zmianie uległy kryteria odbioru treści i formy sztuki dawnej. Dzięki wszechstronnym pracom konserwatorskim została zrealizowana wizja „białych katedr”, przedmiot marzeń Augusta Rodina. Przykładem takiej transformacji jest wspaniale wyrzeźbiona fasada kościoła Notre Dame la Grande w Poitiers. Fotografia tego obiektu, jak i wielu innych będących owocem ostatniej podróży prof. Świechowskiego po Francji.

Współorganizatorem gnieźnieńskiej wystawy jest Muzeum Architektury we Wrocławiu. - Ta wystawa w Gnieźnie jest premierą w Polsce. Drugą rzecz, którą chciałem podkreślić to fakt, że gościcie nestora i jednego z najwybitniejszych historyków sztuki w Polsce, absolwenta Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. Pan Profesor ma 93 lata i w ubiegłym roku osobiście w Anglii robił ostatnie fotografie, które tutaj są prezentowane. Podobnie najnowsze, kolorowe są ubiegłoroczne fotografie robione osobiście przez Pana Profesora we Francji - mówi Jerzy Ilkosz, dyrektor Muzeum Architektury we Wrocławiu.

Zafascynowany architekturą jako sztuką
Prof. Zbigniew Świechowski przyznaje, że od zawsze architektura fascynowała go jako sztuka, możliwości interpretacji, co z resztą w każdej architekturze występuje, a występuje w tej formie doskonałej w tych obiektach, które zostały wybrane do pokazu.

Dlaczego Anglia i Francja? - Dlatego, że dla tego okresu, do roku 1500 niewątpliwie są to absolutnie przodujące, oczywiście że są romańskie i gotyckie budowle we Włoszech, Hiszpanii nawet dosyć liczne, ale nie są odkrywcze, nie są nowatorskie, a pewno takie określenie przystają przede wszystkim do rzeźby i architektura tych dwóch krajów, które zostały tutaj dzisiaj zaprezentowane. Oczywiście posiadam także zasoby dotyczące innych krajów, ale pewne samoograniczenie jest konieczne jeżeli coś ma przemawiać w prosty sposób – mówi prof. Z. Świchowski.

Pierwsze zdjęcia powstały w latach pięćdziesiątych XX wieku. Czy ten czas był łaskawy dla architektury? - Powiedziałbym, że były mniej łaskawe aniżeli późniejsze, ponieważ np. we Francji na prowincji nie ceniono ich. Sporo obiektów ulegało dewastacji, albo rozbiórce. Natomiast od momentu jak rozkręcił się przemysł turystyczny to nawet często bardzo kiepskie obiekty są reklamowane jako wspaniałe – dodaje.

Katedry angielskie
- W drugiej części wystawy pokazane są wielobarwne katedry angielskie – dodaje prof. Świechowski. Jest to ponad 70 fotografii katedr powstałych w dobie gotyku na terenie Wielkiej Brytanii. Realizacja tego niełatwego zadania była możliwa jedynie dzięki szczęśliwej zbieżności tematycznej z programem naukowych objazdów Anglii podejmowanych przez Kielecki Oddział Stowarzyszenia Historyków Sztuki w ostatnich latach. Aranżację wystawy dopełniają oryginalne detale architektoniczne z katedry gnieźnieńskiej pochodzące z epoki romańskiej i gotyckiej ze zbiorów Muzeum Początków Państwa Polskiego.

Wystawie towarzyszą pięknie wydane dwujęzyczne katalogi. Autorem słowa wstępnego oraz interesującego wykładu na temat specyfiki architektury średniowiecznej, zawartych w katalogach, jest prof. Zygmunt Świechowski.

O autorze
Profesor dr hab. Zygmunt Świechowski, ur. 18.02.1920 r. w Poszeszuwicach, jeden z najwybitniejszych znawców sztuki romańskiej w Polsce. Studiował historię sztuki w Poznaniu, był uczniem prof. Szczęsnego Dettloffa. Od 1948 r. związany z Wrocławiem, początkowo z Politechniką Wrocławską. W latach 1963-1978 kierownik Katedry Historii Sztuki na Uniwersytecie Wrocławskim. W latach 1978-1998 dyrektor Instytutu Urbanistyki Architektury Politechniki Łódzkiej. Wykładał na uniwersytetach we Francji, Włoszech
i Niemczech, współpracował m.in. z Centre d’Etudies Superieures de Civilisation Medievale w Poitiers. Od 2000 r. członek Rady Muzealnej Muzeum Architektury we Wrocławiu.

Autor wielu artykułów, monografii i książek z zakresu historii sztuki, szczególnie średniowiecznej, z których do najważniejszych należą: Architektura na Śląsku do połowy XIII w., Warszawa 1955; Osteuropäische Architektur und Plastik, [w] Das Mittelalter II, Das Hohe Mittelalter, Propyläen-Kunstgeschichte, Berlin 1972; Sculpture romane d’Auverne, Clermont-Ferrand, 1973; Wenetobyzantinische Fassadenreliefs im Klosterhof zu Berlin-Glienicke, Festschrift für Otto Simson zum Geburstag, Berlin 1977; Sztuka Romańska w Polsce, Warszawa 1982; Romanische Reliefs von venezianischen Fassaden, „Patere e Formelle”
(z Alberto Rizzim), Wiesbaden 1982; Patria Polonorum (z Ewą Świechowską), Warszawa 1995; The Architecture of the Cistercians in Poland, Polish and English Responses to French Art and Architecture, Contrasts and Similarities, Birkbeck College, University of London, 1994.

Profesor Świechowski jest odznaczony m.in. Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (w 1997), Złotym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis (w 2009). A w 2008 roku Polski Komitet Narodowy ICOMOS przyznał Mu prestiżową nagrodę im. Jana Zachwatowicza. W ubiegłym roku otrzymał też Nagrodę Lednickiego Orła Piastowskiego.

Karol Soberski